U okviru aktivnosti usmjerenih na otvaranje prostora za stručni i društveni dijalog o ključnim pitanjima razvoja Republike Srpske, Centar za socijalnu politiku Fakulteta političkih nauka Univerziteta u Banjoj Luci organizovao je 29. maja 2026. godine panel-diskusiju posvećenu aktuelnim demografskim trendovima i efektima mjera populacione politike koje se provode na republičkom i lokalnom nivou.

Tokom diskusije posebno je istaknuto pitanje efikasnosti dosadašnjih pronatalitetnih mjera. Iako je za njihovu realizaciju u proteklom periodu izdvojeno više od milijardu konvertibilnih maraka, učesnici su ocijenili da očekivani rezultati nisu ostvareni u obimu koji se predviđao.
O razlozima zbog kojih postojeće mjere ne daju željene efekte govorili su univerzitetski profesori, predstavnici institucija, stručni saradnici, predstavnici lokalnih zajednica, aktivisti organizacija civilnog društva, kao i građani koji su prisustvovali događaju. Kroz razmjenu različitih perspektiva otvorena su važna pitanja održivosti postojećih politika, izazova demografskog razvoja i mogućih pravaca budućeg djelovanja.
Panel-diskusija izazvala je veliko interesovanje javnosti. Uprkos tome što je održana radnim danom, u petak u 12 časova, sala Vijećnice Banskog dvora bila je ispunjena tokom sva tri sata trajanja događaja, što potvrđuje značaj i aktuelnost ove teme.

Suorganizatori događaja bili su Ministarstvo porodice, omladine i sporta Republike Srpske i Kancelarija Populacionog fonda Ujedinjenih nacija (UNFPA) u Bosni i Hercegovini.
Pomoćnica ministra porodice, omladine i sporta Republike Srpske, Jelena Kurtinović, istakla je da će institucije nastaviti multisektorski pristup ovoj temi: „Nastavićemo konsultacije sa svim resorima u Vladi Republike Srpske i ozbiljno se baviti demografskim pitanjima, koja zauzimaju važno mjesto u razvojnim prioritetima Republike Srpske. Naš cilj je da prepoznamo mjere koje će doprinijeti kvalitetnijem životu građana i stvoriti uslove da mladi ljudi i porodice svoju budućnost grade ovdje.“
Predstavnik Populacionog fonda Ujedinjenih nacija (UNFPA), Željko Blagojević, naglasio je da je za zadržavanje stanovništva neophodna stabilnost društvenog sistema. „Kada govorimo o odlasku porodica u inostranstvo, ne možemo zanemariti značaj ekonomske, društvene i političke stabilnosti. Ljudi se lakše odlučuju na osnivanje porodice kada imaju osjećaj sigurnosti i povjerenja u sistem. Jedno od važnih pitanja jeste i veće uključivanje žena na tržište rada“, rekao je Blagojević.
Rukovodilac Centra za socijalnu politiku Fakulteta političkih nauka, prof. dr Ljubo Lepir, ukazao je na potrebu snažnijeg angažmana akademske zajednice u kreiranju javnih politika. „Akademska zajednica ne smije ostati po strani kada su u pitanju procesi od ključnog društvenog značaja. Naša je odgovornost da kroz istraživanja, stručne analize i javne rasprave doprinesemo donošenju kvalitetnih politika. Demografska pitanja ne smiju biti svedena na dnevno-političke rasprave, jer se radi o temama koje direktno utiču na budućnost društva i opstanak generacija koje dolaze“, naglasio je Lepir.

Prema podacima predstavljenim tokom panela, Bosnu i Hercegovinu je u periodu od 2013. do 2025. godine napustilo približno 450.000 stanovnika. Učesnici su upozorili da dugotrajni trendovi iseljavanja dodatno smanjuju natalitet, narušavaju demografsku strukturu stanovništva i usporavaju ukupni društveni i ekonomski razvoj.
Zaključeno je da demografski izazovi zahtijevaju dugoročne, koordinisane i na dokazima zasnovane politike, kao i kontinuiranu saradnju institucija, akademske zajednice, civilnog društva i međunarodnih partnera. Takođe, usaglašeno je da se dijalog o pojedinim aspektima ovog složenog društvenog pitanja nastavi kroz naredne stručne skupove i konsultacije, uz aktivno učešće akademske zajednice i drugih relevantnih društvenih aktera.